Διδακτορικές Διατριβές
Μόνιμο URI για αυτήν τη συλλογήhttps://repository.ihu.gr/handle/11544/48547
Περιηγούμαι
Πρόσφατες Υποβολές
Τεκμήριο Αναδυόμενες Τεχνολογίες στις Κρίσιμες Λειτουργίες Logistics και στην Ανάπτυξη του Ανθρώπινου Δυναμικου(ΔΙΠΑΕ, 2026-08) Δάιος, Αδάμος; Κωσταβέλης, Ιωάννης; Σχολή Οικονομίας και Διοίκησης, Τμήμα Διοίκησης Εφοδιαστικής ΑλυσίδαςΤα σύγχρονα συστήματα logistics μετασχηματίζονται ραγδαία υπό το πρίσμα της Βιομηχανίας 4.0, καθώς ο αυτοματισμός, η Τεχνητή Νοημοσύνη, τα κυβερνοφυσικά συστήματα και οι τεχνολογίες που βασίζονται στα δεδομένα ενσωματώνονται ολοένα και περισσότερο στις λειτουργίες των αποθηκών. Παρά τις εξελίξεις αυτές, κρίσιμες διαδικασίες logistics, όπως η συλλογή παραγγελιών (order picking), η μικτή παλετοποίηση (mixed palletising) και η απογραφή (stocktaking), εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τον ανθρώπινο παράγοντα και χαρακτηρίζονται από επαναλαμβανόμενες εργασίες, σωματική καταπόνηση και αυξημένη πιθανότητα λαθών. Ως εκ τούτου, η βελτίωση της αποτελεσματικότητας, της αξιοπιστίας και της βιωσιμότητας των διαδικασιών αυτών εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική πρόκληση τόσο για την ακαδημαϊκή κοινότητα όσο και για τη βιομηχανία. Η παρούσα διδακτορική διατριβή διερευνά πώς οι αναδυόμενες τεχνολογίες μπορούν να βελτιώσουν κρίσιμες διαδικασίες logistics και παράλληλα να ενισχύσουν τις δεξιότητες και τις ικανότητες του ανθρώπινου δυναμικού στις σύγχρονες αποθήκες. Αρχικά, αναλύονται τα λειτουργικά χαρακτηριστικά των κέντρων διανομής και εξετάζεται ο ρόλος των τεχνολογιών της Βιομηχανίας 4.0 τόσο στις παραδοσιακές όσο και στις αναδυόμενες δραστηριότητες logistics, με ιδιαίτερη έμφαση στην Τεχνητή Νοημοσύνη και στην ανάπτυξη ανθρωποκεντρικών συστημάτων. Στη συνέχεια, η διατριβή επικεντρώνεται σε τρεις κρίσιμες λειτουργίες logistics, και συγκεκριμένα στην απογραφή, στη μικτή παλετοποίηση και στη συλλογή παραγγελιών. Όσον αφορά την απογραφή, αναλύονται οι περιορισμοί των υφιστάμενων προσεγγίσεων αυτοματοποίησης για μη συσκευασμένα αγαθά και προτείνεται μια εννοιολογική μεθοδολογία για την αυτοματοποιημένη καταμέτρηση αποθεμάτων. Στον τομέα της μικτής παλετοποίησης, οι υπάρχουσες αλγοριθμικές και τεχνολογικές προσεγγίσεις εξετάζονται συστηματικά. Η ανάλυση αυτή οδηγεί στην ανάπτυξη του συνόλου δεδομένων MixedPalletBoxes και ενός πλαισίου δημιουργίας τυποποιημένων περιπτώσεων παλετοποίησης, το οποίο επιτρέπει την αντικειμενική αξιολόγηση και σύγκριση αλγορίθμων σε μια κοινή βάση αναφοράς. Οι συνεισφορές αυτές θέτουν τις μεθοδολογικές βάσεις για την ανάλυση και την τεχνολογική υποστήριξη σύνθετων λειτουργιών logistics. Στη συνέχεια, η έρευνα εξετάζει τον ρόλο των τεχνολογιών Εκτεταμένης Πραγματικότητας (Extended Reality – XR) στην εκπαίδευση στον τομέα των logistics. Μια εμπειρική μελέτη συγκρίνει εμβυθιστικές και παραδοσιακές εκπαιδευτικές προσεγγίσεις για τη χειροκίνητη συλλογή παραγγελιών και καταδεικνύει ότι η εκπαίδευση με χρήση XR μπορεί να επιτύχει αποτελέσματα συγκρίσιμα με εκείνα των συμβατικών μεθόδων, ενισχύοντας παράλληλα τη συμμετοχή των εκπαιδευομένων, την αντιλαμβανόμενη εκπαιδευτική αποτελεσματικότητα και τη συνέπεια στην εκτέλεση των εργασιών. Βασιζόμενη στα ευρήματα αυτά, η διατριβή προτείνει και επικυρώνει ένα πολυδιάστατο πλαίσιο αξιολόγησης για την εμβυθιστική εκπαίδευση Εικονικής Πραγματικότητας στην εκπαίδευση logistics. Το πλαίσιο ενσωματώνει αντικειμενικούς δείκτες απόδοσης, την εμπειρία των χρηστών και τη βραχυπρόθεσμη διατήρηση της γνώσης, προσφέροντας μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση για την αξιολόγηση παρεμβάσεων εκπαίδευσης που βασίζονται στην XR. Τέλος, η διατριβή διερευνά τη χρήση τεχνολογιών Εκτεταμένης Πραγματικότητας (Extended Reality – XR) για την εκπαίδευση στη Συνεργασία Ανθρώπου--Ρομπότ (Human--Robot Collaboration) σε περιβάλλοντα Αποθήκης 4.0. Προτείνεται ένα αρθρωτό σύστημα εκπαίδευσης βασισμένο στην XR, με στόχο την ανάπτυξη δεξιοτήτων συνεργασίας και την ενίσχυση της επίγνωσης θεμάτων ασφάλειας σε περιβάλλοντα όπου άνθρωποι και ρομποτικά συστήματα συνυπάρχουν και συνεργάζονται. Το εκπαιδευτικό πλαίσιο εστιάζει στην κατανόηση της συμπεριφοράς και της κίνησης των ρομπότ, στην αναγνώριση δυνητικά επικίνδυνων καταστάσεων και στην προώθηση ασφαλών πρακτικών αλληλεπίδρασης. Τα αποτελέσματα της πιλοτικής εφαρμογής καταδεικνύουν θετικά μαθησιακά αποτελέσματα, υψηλά επίπεδα ευχρηστίας και ικανοποίησης των χρηστών, καθώς και αυξημένη επίγνωση θεμάτων ασφάλειας και μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση κατά την αλληλεπίδραση με ρομποτικά συστήματα. Επιπλέον, παρέχουν ενδείξεις διατήρησης της γνώσης πέρα από την άμεση εκπαιδευτική παρέμβαση. Παράλληλα, το προτεινόμενο σύστημα αναδεικνύει τη δυνατότητα ανάπτυξης κλιμακούμενων και προσβάσιμων λύσεων εμβυθιστικής εκπαίδευσης με αξιοποίηση ευρέως διαθέσιμων τεχνολογιών και εξοπλισμού. Συνολικά, η διατριβή συμβάλλει στην ανάπτυξη ανθρωποκεντρικών συστημάτων logistics μέσω της ενοποίησης κρίσιμων λειτουργιών logistics, αλγοριθμικής βελτιστοποίησης και εμβυθιστικών τεχνολογιών εκπαίδευσης σε ένα ενιαίο ερευνητικό πλαίσιο που υποστηρίζει την ανάπτυξη ανθρώπινου δυναμικού μέσω της τεχνολογίας. Τα ευρήματα αναδεικνύουν τη δυναμική της XR όχι ως υποκατάστατο των παραδοσιακών μεθόδων εκπαίδευσης, αλλά ως μια εμπειρικά τεκμηριωμένη και επεκτάσιμη προσέγγιση για την ανάπτυξη δεξιοτήτων και την ανθρωποκεντρική εκπαίδευση στις σύγχρονες ψηφιοποιημένες αποθήκες.Τεκμήριο Σχεδιασμός τεχνολογικού οδικού χάρτη ψηφιακής μετάβασης στις δημόσιες ηλεκτρονικές προμήθειες με τη χρήση αναδυόμενων τεχνολογιών της 4ης Βιομηχανικής Επανάστασης, στο πλαίσιο των στρατηγικών προτεραιοτήτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης(ΔΙΠΑΕ, 2026-06-29) Μαβίδης, Αριστοτέλης; Φωλίνας, Δημήτριος; Σχολή Οικονομίας και Διοίκησης, Τμήμα Διοίκησης Εφοδιαστικής ΑλυσίδαςΗ παρούσα διατριβή εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να επιλεγούν, να ιεραρχηθούν και να ενταχθούν αναδυόμενες τεχνολογίες στις δημόσιες ηλεκτρονικές προμήθειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ώστε να υπηρετούν τις στρατηγικές προτεραιότητες της Ένωσης, να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις της δημόσιας διοίκησης και να υποστηρίζουν αποφάσεις που μπορούν να αιτιολογηθούν, να ελεγχθούν και να αναθεωρηθούν θεσμικά. Η διατριβή εκκινεί από τη διαπίστωση ότι για μια αναθέτουσα αρχή δεν αρκεί να γνωρίζει αν τεχνολογίες όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η ανάλυση μεγάλων δεδομένων, το blockchain, το Internet of Things ή η ρομποτική αυτοματοποίηση διαδικασιών μπορούν να βελτιώσουν επιμέρους λειτουργίες μιας δημόσιας σύμβασης. Απαιτείται επίσης να μπορεί να τεκμηριώσει γιατί μια τεχνολογία είναι κατάλληλη για συγκεκριμένη φάση του κύκλου ζωής των δημοσίων συμβάσεων, ποιοι κίνδυνοι συνοδεύουν την εφαρμογή της και με ποια τεκμήρια η σχετική επιλογή μπορεί να ελεγχθεί εκ των υστέρων. Η διατριβή ανταποκρίνεται σε τρία αλληλένδετα ερευνητικά κενά. Πρώτον, τα υφιστάμενα τεχνολογικά roadmaps συχνά αποτυπώνουν την τεχνική ωριμότητα μιας τεχνολογίας, χωρίς να εξετάζουν επαρκώς τη διοικητική ετοιμότητα και τη θεσμική και νομική συμβατότητα της χρήσης της. Δεύτερον, δεν αποσαφηνίζουν επαρκώς τον τρόπο με τον οποίο κατανέμονται η ευθύνη, ο έλεγχος και η τεκμηρίωση όταν συνδυάζονται περισσότερες τεχνολογίες. Τρίτον, δεν παρέχουν σαφή μηχανισμό αναθεώρησης των αποφάσεων υιοθέτησης όταν μεταβάλλονται η τεχνολογική ωριμότητα, οι κίνδυνοι, οι διοικητικές δυνατότητες ή οι κανονιστικές απαιτήσεις. Για την αντιμετώπιση των κενών αυτών, η έρευνα αναπτύσσει έναν δυναμικό τεχνολογικό οδικό χάρτη, ο οποίος υποστηρίζει την επιλογή, την ιεράρχηση, τη σταδιακή ενσωμάτωση, την παρακολούθηση και την αναθεώρηση της υιοθέτησης αναδυόμενων τεχνολογιών στις δημόσιες προμήθειες, εντός του θεσμικού και πολιτικού πλαισίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η μεθοδολογική προσέγγιση εντάσσεται στη Design Science Research και στηρίζεται σε δύο διαδοχικούς γύρους τροποποιημένης Delphi, με είκοσι μία έγκυρες απαντήσεις σε κάθε γύρο. Ο δεύτερος γύρος λειτουργεί ως ανεξάρτητο στάδιο επιβεβαίωσης και εξειδίκευσης των ευρημάτων του πρώτου. Η εμπειρική διερεύνηση εξετάζει την καταλληλότητα των τεχνολογιών ανά φάση της σύμβασης, την προτεραιότητα υιοθέτησης, την τεχνολογική ωριμότητα, τη συνάφεια προς τους στόχους των δημοσίων συμβάσεων, την κανονιστική υποστήριξη, τους κινδύνους εφαρμογής και τις δυνατότητες τεχνολογικών συνεργειών. Τα ευρήματα συντίθενται μέσω του Composite Prioritisation Score, ο οποίος συγκεντρώνει τα βασικά κριτήρια αξιολόγησης σε έναν διαφανή και αναπαραγώγιμο δείκτη προτεραιότητας. Ο δείκτης υποστηρίζει την αιτιολόγηση του γιατί μια τεχνολογία μπορεί να προηγηθεί ή να μετατεθεί σε μεταγενέστερο στάδιο, χωρίς να υποκαθιστά την τεκμηριωμένη διοικητική κρίση. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η ανάλυση μεγάλων δεδομένων, το Business Intelligence και επιλεγμένες εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης και μηχανικής μάθησης συνιστούν τις περισσότερο άμεσα αξιοποιήσιμες επιλογές, υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχουν διοικητική ετοιμότητα και επαρκής θεσμική τεκμηρίωση. Η ρομποτική αυτοματοποίηση διαδικασιών είναι καταλληλότερη για επαναλαμβανόμενες διοικητικές εργασίες που βασίζονται σε προκαθορισμένους κανόνες και δεν απαιτούν σύνθετη αξιολογική κρίση. Το blockchain και το Internet of Things μπορούν να ενισχύσουν την ιχνηλασιμότητα και την παρακολούθηση της εκτέλεσης συμβάσεων, εφόσον διασφαλίζονται η διαλειτουργικότητα, η κυβερνοασφάλεια, η προστασία δεδομένων και οι αναγκαίες διοικητικές δεξιότητες για τη χρήση και τον έλεγχό τους. Η προτεινόμενη αρχιτεκτονική Dynamic Knowledge Graph RAG οργανώνει σε Γράφο Γνώσης δεδομένα σχετικά με τεχνολογίες, φάσεις συμβάσεων, κανονιστικές απαιτήσεις, κινδύνους, τεκμήρια και προϋποθέσεις εφαρμογής, αναπαριστώντας τα ως διασυνδεδεμένες και εκδόσιμες οντότητες γνώσης. Όταν εξετάζεται μια τεχνολογική επιλογή, η αρχιτεκτονική υποστηρίζει την ανάκτηση των σχετικών διαδρομών, τον έλεγχο των προϋποθέσεων ένταξης και την τεκμηρίωση του αν η τεχνολογία μπορεί να προχωρήσει, να δοκιμαστεί πιλοτικά, να μετατεθεί σε επόμενο στάδιο ή να ανασταλεί. Η διατριβή δεν ισχυρίζεται ότι παραδίδει ένα πληροφοριακό σύστημα έτοιμο για επιχειρησιακή χρήση. Προτείνει ένα εμπειρικά θεμελιωμένο πλαίσιο διοίκησης τεχνολογίας και δημόσιας πολιτικής, μέσα από το οποίο η τεχνολογική υιοθέτηση αντιμετωπίζεται ως οργανωμένη διοικητική επιλογή που πρέπει να αιτιολογείται, να ελέγχεται και να αναθεωρείται με βάση σαφή, ανιχνεύσιμα και θεσμικά επαρκή δεδομένα.