Συγκρούσεις, τριβές και Burnout στον εργασιακό χώρο: η περίπτωση μελέτης στον χώρο της Πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Περιφερειακή Ενότητα Σερρών

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εργασία διερευνά τα φαινόμενα των εργασιακών συγκρούσεων, των τριβών και της επαγγελματικής εξουθένωσης (burnout) στον χώρο της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης στην Περιφερειακή Ενότητα Σερρών. Σκοπός της μελέτης είναι να αποτυπώσει το εργασιακό κλίμα στις σχολικές μονάδες, να αναλύσει τις σχέσεις των εκπαιδευτικών με τη διοίκηση, τους συναδέλφους και τους γονείς, καθώς και να εξετάσει τις τρεις διαστάσεις του burnout: τη συναισθηματική εξάντληση, την αποπροσωποποίηση και την προσωπική επίτευξη. Για την επίτευξη του στόχου αυτού, πραγματοποιήθηκε ποσοτική πρωτογενής έρευνα με τη χρήση δομημένου ερωτηματολογίου σε δείγμα εκπαιδευτικών της περιοχής. Στην πλειοψηφία τους, οι συμμετέχοντες ήταν μόνιμες γυναίκες εκπαιδευτικοί, άνω των πενήντα ετών, με μακρά προϋπηρεσία στην υπηρεσία. Τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν ότι οι σχέσεις των εκπαιδευτικών με τη διοίκηση των σχολείων είναι ιδιαίτερα ικανοποιητικές, με χαμηλά επίπεδα διαφωνιών, σαφή ανάθεση καθηκόντων και απουσία φαινομένων μεροληψίας ή ευνοιοκρατίας. Παρομοίως, οι οριζόντιες σχέσεις μεταξύ των συναδέλφων και οι επαφές με τους γονείς των μαθητών χαρακτηρίζονται από ηρεμία, αν και εντοπίζονται περιθώρια βελτίωσης στην ενίσχυση του ομαδικού πνεύματος. Αντίστοιχα, η διάσταση της επαγγελματικής εξουθένωσης αναδεικνύει σημαντικές προκλήσεις. Καταγράφονται υψηλά επίπεδα συναισθηματικής εξάντλησης και καθημερινής κόπωσης, φαινόμενο που πηγάζει κυρίως από τις αυξημένες απαιτήσεις της τάξης και, κυρίως, από τον έντονο γραφειοκρατικό φόρτο εργασίας, ο οποίος διαχέεται αρνητικά στην προσωπική και οικογενειακή ζωή των εκπαιδευτικών. Παρά ταύτα, οι δείκτες αποπροσωποποίησης παραμένουν εξαιρετικά χαμηλοί, ενώ το αίσθημα προσωπικής επίτευξης είναι υψηλό, καθώς οι εκπαιδευτικοί νιώθουν ότι επιδρούν θετικά στις ζωές των μαθητών τους. Συμπερασματικά, η έρευνα αναδεικνύει την ανάγκη για μείωση της γραφειοκρατίας, αναβάθμιση των σχολικών υποδομών και θεσμοθέτηση εξειδικευμένων επιμορφωτικών προγραμμάτων στη διαχείριση κρίσεων και συγκρούσεων.This thesis examines the phenomena of workplace conflicts, friction, and professional burnout in primary education in the Regional Unit of Serres. The purpose of the study is to capture the work climate in schools, analyze teachers’ relationships with administrators, colleagues, and parents, and examine the three dimensions of burnout: emotional exhaustion, depersonalization, and personal accomplishment. To achieve this objective, quantitative primary research was conducted using a structured questionnaire administered to a sample of teachers in the region. The majority of the participants were tenured female teachers, over fifty years of age, with many years of service. The results of the study showed that teachers’ relationships with school administrators are particularly satisfactory, with low levels of disagreement, a clear assignment of duties, and an absence of favoritism or partiality. Similarly, horizontal relationships among colleagues and interactions with students’ parents are characterized by calm, although there is room for improvement in fostering a sense of teamwork. Similarly, the issue of professional burnout highlights significant challenges. High levels of emotional exhaustion and daily fatigue have been recorded, a phenomenon stemming primarily from increased classroom demands and, above all, from the heavy bureaucratic workload, which negatively impacts teachers’ personal and family lives. Nevertheless, depersonalization scores remain extremely low, while the sense of personal accomplishment and self-efficacy is high, as teachers feel they have a positive impact on their students’ lives. In conclusion, the study highlights the need to reduce bureaucracy, upgrade school infrastructure, and establish specialized training programs in crisis and conflict management.