Υπερβάσεις κόστους στην κατασκευή: προβλέψεις, αιτίες και λύσεις

Abstract

Στη παρούσα εργασία παρουσιάζονται αναλυτικά τα αποτελέσματα της έρευνας που απεικονίζουν τους παράγοντες που οδηγούν ένα κατασκευαστικό έργο σε υπερβάσεις κόστους. Τα αίτια του φαινομένου πηγάζουν από τον χρόνο, το χρήμα, τους πόρους και το ανθρώπινο δυναμικό και οι πρόσθετες χρηματικές αυξήσεις μπορούν να είναι αρκετά καταστροφικές. Μελετήθηκαν συνολικά είκοσι επτά (27) άρθρα και αποσπάσματα βιβλίων που παραθέτουν τους λόγους για τις υπερβάσεις κόστους σε έργα, εξετάζοντας περιπτώσεις από διάφορες χώρες του κόσμου, με αποτελέσματα ερωτηματολογίων που απαντήθηκαν από σχετικούς στο χώρο και από τους ιδιοκτήτες των έργων. Κυριότερες αιτίες του φαινομένου όπως προέκυψαν από την βιβλιογραφία είναι οι ανατιμήσεις των υλικών, οι εξωτερικοί παράγοντες, που αποτελούν απρόβλεπτο παράγοντα όπως οι καιρικές συνθήκες, οι σεισμοί και τα ατυχήματα, ο λανθασμένος προϋπολογισμός, η λανθασμένη/ανεπαρκής σύνταξη αρχικού χρονοδιαγράμματος και οι αλλαγές στο σχεδιασμό κατά την διάρκεια της κατασκευής. Από την καταγραφή αυτή διαπιστώνεται ότι η υπέρβαση κόστους στα κατασκευαστικά έργα είναι σχεδόν αναπόφευκτη, πηγάζει από διάφορους παράγοντες και οι επιπτώσεις της μπορεί να είναι ιδιαίτερα ζημιογόνες. Ωστόσο, με τα κατάλληλα μέτρα μπορεί να μειωθεί ή ακόμη και να εξαλειφθεί. Με αφορμή τα παραπάνω, δημιουργήθηκε και μοιράστηκε ένα ερωτηματολόγιο το οποίο είχε ως στόχο την καταγραφή δεδομένων που αφορούν την Ελλάδα. Ζητήθηκε από μηχανικούς κάθε ειδικότητας να βαθμολογήσει τριάντα τέσσερις (34) παράγοντες, ανάλογα με την συχνότητα και την σπουδαιότητα, που προκαλούν υπέρβαση κόστους στις κατασκευές. Τα αποτελέσματα του ερωτηματολογίου έδειξαν πως η κακή επικοινωνία μεταξύ ενδιαφερομένων / εμπλεκομένων μελών στο έργο, η κακή οργάνωση, η λανθασμένη μελέτη και οι καθυστερήσεις λόγω γραφειοκρατίας ήταν οι επικρατέστεροι παράγοντες που οι συμμετέχοντες έχουν συναντήσει στην καριέρα τους. Ωστόσο, ο πιο συχνός παράγοντας ήταν οι καθυστερήσεις στις παραδόσεις των υλικών ενώ ο πιο σημαντικός η έλλειψη εμπειρίας του μελετητή.This paper presents in detail the results of the research that illustrate the factors leading a construction project to cost overruns. The causes of this phenomenon derive from time, money, materials and human resources and the additional cost increases can be quite catastrophic. A total of twenty-seven (27) articles and book scraps were studied that list the reasons for the cost overruns in projects, examining cases from different countries of the world, with the results of questionnaires answered by the appropriate people in the field and the project owners. The main causes of the phenomenon emerged by the annotated bibliography are the price increases of materials, external factors, which are unpredictable factors such as weather, earthquakes and accidents, wrong budget, wrong / inefficient redaction of the original time scale and design changes during construction. This research shows that cost overruns in construction projects are almost inevitable, come from various factors and their effects can be particularly damaging. However, they can be reduced or even eliminated taking the appropriate measures. Taking the aforementioned into account, a questionnaire was created and distributed aiming to the factors of the phenomenon applied in Greece. Engineers in each specialty were asked to rate thirty-four (34) factors, depending on the frequency and the importance, that cause cost overruns in the constructions. The results of the questionnaire showed that poor communication between stakeholders of the project, poor organization, incorrect study and delays due to bureaucracy were the most predominant factors that participants encountered in their careers. However, the most common factor was the delays in the delivery of materials while the most important was the lack of experience of the consultants.